حاج ملا هادي السبزواري

158

شرح مثنوى

( ( 3503 ) ) آدمى را اندك اندك آن همام * تا چهل سالش كند مرد تمام ن 556 14 - ك 193 23 آدمى را : صريح است در آن چه گفتيم كه به مجرد خلقت مرتبه صباياى تو يا يافعيّت تو يا نحو ذلك از خلقت تو فارغ نشدند اين است كه چون در خدمت حضرت رسول ( ص ) عرض كردند كه أ نحن فى امر فرغ ام فى امر مستأنف جمع فرمود كه نحن فى امر فرغ و فى امر مستأنف يعنى نسبت به مبدأ نحن فى امر فرغ بل نسبت به عقول كليّه همچنين است و اما نسبت به خود امور جزئيه و مشاعر جزئيه محدوده پس تجدد و استيناف است چنان كه حكما فرموده‌اند كه اشياء ماديه فى انفسها متغيراتند و در زمان و بالنسبه به عقول كليه و مبدأ المبادى ثابتند و غير زمانىاند و اينكه فرموده . تا چهل سالش : به تقريب آن كه چنان كه بلوغ صورى را حدّى است در مذكَّر و مؤنث مشهور همچنين بلوغ معنوى و به كمال رسيدن نفس ناطقه را تحديد كرده‌اند به چهل سالگى كه اغلب در آن حد به كمال مىرسند در هر كمالى و كُلُّ مُيَسَّرٌ لما خُلِقَ لَه . ( ( 3505 ) ) خالق عيسى بنتواند كه او * بىتوقف مردم آرد تو به تو ن 556 16 - ك 193 24 خالق عيسى : بلكه بالنسبه به خالق هر تدريجى دفعى است حتى آن كه انسان كبير دفعه واحدة سرمديه از او بوجود آمده و سرمد محيط است به دهر چنان كه دهر محيط است به زمان قال الله تعالى « ما خَلْقُكُمْ وَلا بَعْثُكُمْ إِلَّا كَنَفْسٍ واحِدَةٍ » . 31 : 28 ( 1 ) آفتاب وجود كرد اشراق نور او سر بسر گرفت آفاق ( ( 3506 ) ) اين تأنّى از پى تعليم تست * كه طلب آهسته بايد بىسكست ن 556 17 - ك 193 25 بىسكست : به دو سين مهمله و به كاف عربى در ميانه يعنى كس است و قطع كه آهستگى در طلب با استدامه و عدم تلوين شرط است . ( ( 3510 ) ) باش تا اعضاى تو چون بيضه‌ها * مرغها زايند اندر انتها ن 556 21 - ك 193 27 اعضاى تو : يعنى افعال اعضا بتكرر . ( ( 3514 ) ) برگهاى جسمها ماننده‌اند * ليك هر جانى به ربعى زنده اند ن 557 4 - ك 193 29

--> ( 1 ) قرآن كريم سورهء لقمان آيهء 28 . .